Wanneer ben je ondernemer en wanneer niet

"Moet ik me nu inschrijven bij de KVK?" is meestal de eerste vraag. Het is de verkeerde. Niet omdat het antwoord onbelangrijk is, maar omdat het drie vragen tegelijk is die los van elkaar beantwoord worden.

Drie loketten, drie oordelen

Er is de KVK, die beoordeelt of je een onderneming hebt die in het handelsregister hoort. Er is de Belastingdienst, die voor de inkomstenbelasting beoordeelt of je ondernemer bent. En er is dezelfde Belastingdienst, die voor de btw een eigen, ruimere maatstaf hanteert.

Je kunt dus ingeschreven staan bij de KVK en toch geen ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting. Je kunt btw-ondernemer zijn zonder dat je winst uit onderneming aangeeft. Dat voelt onlogisch. Het is nu eenmaal zo.

Wanneer je bij de KVK hoort

De KVK hanteert drie kenmerken. Je levert een product of een dienst, je vraagt daar een prijs voor die in de markt gebruikelijk is en je doet dat met meer mensen dan alleen vrienden en familie.

Daarnaast kijkt de KVK naar zaken als: investeer je tijd of geld, wil je langere tijd actief zijn, heb je meer klanten of zoek je die en bepaal je zelf hoe, waar en wanneer je werkt.

Voer je structureel opdrachten uit en probeer je winst te maken, dan is inschrijven verstandig. Verkoop je twee keer per jaar een werkbladenpakket aan een oud-collega, dan zit je waarschijnlijk nog in de andere hoek.

Als je je inschrijft, geeft de KVK je gegevens door aan de Belastingdienst. Daarna hoor je hoe je fiscaal wordt behandeld.

Wanneer je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting

Hier gaat het eerst om de vraag of er een bron van inkomen is: neem je deel aan het economische verkeer, beoog je voordeel en mag je dat voordeel redelijkerwijs verwachten. Is dat zo, dan zijn je inkomsten belast. Blijft het binnen de hobby- of familiesfeer, dan niet.

Is er een bron, dan volgt de tweede vraag: ben je ondernemer of niet. De Belastingdienst weegt daarvoor onder meer je zelfstandigheid, het ondernemersrisico dat je loopt, het aantal opdrachtgevers, de omvang van je omzet en hoeveel tijd je erin steekt. Eén klant en tien uur per maand naast een volledige baan wijst zelden op ondernemerschap.

Ben je geen ondernemer maar wel een bron van inkomen, dan geef je het op als resultaat uit overige werkzaamheden. Zie bijverdienen naast loondienst voor wat dat betekent voor je aangifte en je aftrekposten.

De btw kent een eigen maatstaf

Voor de btw ben je al snel ondernemer, ook als je dat voor de inkomstenbelasting niet bent. Zelfstandig, regelmatig en tegen vergoeding prestaties verrichten is in beginsel genoeg. Dat lijkt vervelend, maar bij onderwijs pakt het vaak mee, omdat er vrijstellingen bestaan en omdat de kleineondernemersregeling bestaat. Zie btw bij bijles en cursussen.

Wat je praktisch doet

Een werkbare volgorde voor iemand die naast een lesbaan begint.

1. Begin klein en houd het bij. Ook als je nog niet weet in welke categorie je valt, noteer je vanaf de eerste euro je omzet en je kosten.
2. Schrijf je in als het structureel wordt. Meerdere klanten, een website, een prijslijst: dan hoor je in het handelsregister.
3. Kies een naam waar je over vijf jaar nog achter staat en check of het adres dat je opgeeft openbaar wordt. Werk je vanuit huis, kijk dan naar de mogelijkheden om je woonadres af te schermen.
4. Regel een aparte rekening. Geen wettelijke plicht bij een eenmanszaak, wel het verschil tussen een uur en een middag administratie per kwartaal.
5. Meld het bij je werkgever. Een inschrijving in het handelsregister is openbaar. Zie nevenwerkzaamheden melden.

Wat je vooral niet doet

Wacht niet tot je "echt" ondernemer bent voordat je je administratie op orde brengt, want de bonnetjes van het eerste jaar zijn precies de bonnetjes die je later mist. En schrijf je ook niet in omdat het stoer staat: een inschrijving zonder omzet levert je vooral post op.

Twijfel je waar jouw plan landt, vul dan het werkblad in en neem de uitkomst mee naar een boekhouder.

Een misverstand om op te ruimen

"Ik hoef me pas in te schrijven als ik een bepaald bedrag verdien." Zo'n grens bestaat niet. Het gaat niet om het bedrag maar om wat je doet: lever je structureel iets tegen een marktprijs aan mensen buiten je eigen kring, dan hoort dat in het handelsregister, ook als er weinig binnenkomt. Omgekeerd maakt een hoog bedrag uit een eenmalige actie je nog geen ondernemer.

Wat wel met bedragen te maken heeft, is de kleineondernemersregeling in de btw. Dat is een aparte keuze die je los maakt. Zie btw bij bijles en cursussen.